Research Article
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Cite

An etnobotanic research on plants used in handicraft in Adıyaman

Year 2021, Volume 22, Issue 2, 229 - 238, 19.11.2021
https://doi.org/10.17474/artvinofd.934576

Abstract

In this study, the plants used in handicrafts among the people in Adıyaman were investigated. The plants that the people used in various handicrafts such as kitchen items, basket, amulet, broom and toys were determined and the usage patterns of these plants were revealed. The study was carried out in Adıyaman center and 8 districts and 30 settlements connected to them. In addition, research was conducted in local markets established in the region. As a result of the research, it was determined that a total of 39 taxa belonging to 25 families were used in handicrafts in the region. The first 5 families with the most use; Betulaceae (14), Platanaceae (11), Salicaceae (10), Fagaceae (9) and Poaceae (8). The most used 5 taxa are; Platanus orientalis (11), Juglans regia (10), Carpinus orientalis (9), Quercus infectoria (7) and Phragmites australis (7). The branches and trunk parts of the plants are mostly used. These are from many to less; followed by fruit, leaves, flowers, seeds and gall. From plants; 27 furniture / wooden items (cradle, walking stick, etc.), 17 kitchen items (spoon, ladle, etc.), 9 ornaments, amulets and rosaries etc., 7 animal shelters (beehives, cages etc.), 6 games and toys, 5 building and fence materials, 5 musical instruments, 5 ropes etc., 3 baskets/wicker, 3 brooms and 3 paints. The use of Fraxinus angustifolia subsp. syriaca used in roller production and Scrophularia canina subsp. bicolor used in broom production were revealed for the first time with this study.

References

  • Akan H, Bakır Sade Y (2015) Kahta (Adıyaman) Merkezi ve Narince Köyünün Etnobotanik Açıdan Araştırılması. BEÜ Fen Bilimleri Dergisi 4(2): 219-248.
  • Akan H, Balos MM, Aslan, M (2013) Şanlıurfa (Güneydoğu Anadolu Bölgesi)’da el yapımı müzik aletleri üzerine bir etnobotanik araştırma. Biyolojik Çeşitlilik ve Koruma, 6(1): 93-100.
  • Aslan M, Akan, H, Balos M (2019) Şanlıurfa'da bazı odunsu bitkilerin etnobotaniği üzerine bir araştırma. Ot Sistematik Botanik Dergisi 18(1): 117-136.
  • Davis P (1965-1985) Flora of Turkey and East Aegean Islands, Vol. 1-9, Edinburgh University Press, Edinburgh.
  • Davis P, Mill RR, Tan K (1988) Flora of Turkey and East Aegean Islands (Supplements I), Vol. 10, Edinburgh University Press, Edinburgh.
  • Eğilmez Ç, Tel AZ (2016) Gölbaşı Gölleri Havzası’nın (Adıyaman) Vejetasyonu. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi (BIBAD). Nobel Bilimsel Dergileri 9(2): 33-50.
  • Ekim T, Akan H, Çetin E. and Polat T (2005) The flora of Kuyulu Erosion District (Adıyaman / Turkey), Asian Journal of Botany 4 (2): 171-183.
  • Ekinci M (2011) Adıyaman İl Çevre Durum Raporu, Adıyaman Valiliği İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, Adıyaman.
  • Ertug F, Tümen G, Çelik A (2003) Buldan (Denizli) Etnobotanik Alan Araştırma Raporu 2002 yılı çalışması, Türkiye Bilimler Akademisi. TÜBA-TÜKSEK Türkiye Kültür Envanteri Pilot Bölge Çalışmaları 76-87.
  • Gelse A (2012) Adıyaman ve Çevresinin Etnobotanik Özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Adıyaman, 213s.
  • Güldaş N (2009) Adıyaman İlinde Etnobotanik Değeri Olan Bazı Bitkilerin Kullanım Alanlarının Tespiti. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Adıyaman, 53 s.
  • Güner A, Özhatay N, Ekim T, Başer KHC (2001) Flora of Turkey and East Aegean Islands (Supplements II), Vol. 11, Edinburgh University Press, Edinburgh.
  • Kahveci E, Malkoçoğlu S. Yeşilkaya M, Kahveci SNİ (2017) Tokat İl Merkezi ve İlçelerinde Yetişen Bazı Odunsu Bitkilerin Etnobotanik Özellikleri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 6(2): 62-75.
  • Karahan F, Altay V, Mustafa, K (2015) Antakya’nın El Sanatlarında Kullanılan Odunsu Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. International Journal of Scientific and Technological Research 1: 1-18.
  • Kocabaş YZ, Çömlekcioğlu N, İlçim A (2016) Bazı Odunsu Bitki Türlerinin Kahramanmaraş İl Merkezi Ölçeğinde Etnobotanik Yönleri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 12: 60-69.
  • Oğuz MÖ, Köksal G (2006) 2005 Yılında Türkiye’de Geleneksel Tarım Aletleri, Gazi Üniversitesi Türk Halk Bilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi (THMBER).
  • Oymak E (2018) Bozova (Şanlıurfa) halkının kullandığı doğal bitkilerin etnobotanik özellikleri. Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Doktora Tezi, Şanlıurfa, s.119
  • Polat R, Satıl F (2010) Havran ve Burhaniye’de (Balıkesir) Etnobotanik Araştırmaları. TUBA Kültür Envanter Dergisi (TÜBA-KED) 8: 65-100.
  • Polat R, Çakılcıoğlu U, Ertuğ F, Satıl F (2012) An evalution of ethnobotanical studies in Eastern Anatolia. Biological Diversity and Conservation (BIODICON) 5(2): 23-40.
  • Polat R, Satıl F, Selvi S (2013) Havran ve Burhaniye (Balıkesir) Yörelerinde El Sanatlarında Yararlanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Araştırmalar. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29(1): 95-100.
  • Satıl F, Tümen G, Dirmenci T, Çelik A, Arı Y, Malyer H (2007) Kazdagı Milli Parkı ve Çevresinde (Balıkesir) Etnobotanik Envanter Çalışması 2004-2006. TUBA Kültür Envanter Dergisi 5: 171-203.
  • Tel AZ, Şahin MS (2016) Ali Dağı ve Ziyaret Tepesi (Adıyaman/Türkiye) Vejetasyon Tiplerinin Floristik Kompozisyonu Üzerine Bir Araştırma. The Journal of ADYUTAYAM 4(1): 1-19.
  • Tel AZ, Şimşek A (2017) Ulubaba Dağı’nın (Adıyaman) Vejetasyon Yapısının Endemik ve Nadir Taksonları ve Bunların IUCN Kategorilerine Göre Değerlendirilmesi. Commagene Journal of Biology 1(1): 51-56.
  • Tel AZ, Tak MA (2018) Research on the Flora of Karagöl (Sülüklü Lake) Basin (Gerger/Adiyaman). The Journal of ADYUTAYAM 6(1): 40-53.
  • Tubives (2021) http://www.tubives.com/ Accessed July 2021

Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma

Year 2021, Volume 22, Issue 2, 229 - 238, 19.11.2021
https://doi.org/10.17474/artvinofd.934576

Abstract

Bu çalışmada, Adıyaman ilinde yapılan etnobotanik araştırmalar kapsamında halk arasında el sanatlarında kullanılan bitkiler araştırılmıştır. Çalışmada halkın mutfak eşyası, sepet, nazarlık, süpürge, oyuncak vb. çeşitli el sanatlarında yararlandığı bitkiler belirlenerek bu bitkilerin kullanım şekilleri ortaya konmuştur. Çalışma; Adıyaman merkez ve merkeze bağlı 8 ilçe ile bu ilçelerdeki 30 yerleşim biriminde gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bölgede kurulan 3 yerel pazarda araştırma yapılmıştır. Araştırmalar sonucunda 25 familyaya ait toplam 39 taksonun yörede el sanatlarında kullanıldığı tespit edilmiştir. En çok kullanımın olduğu ilk 5 familya; Betulaceae (14), Platanaceae (11), Salicaceae (10), Fagaceae (9) ve Poaceae (8). En çok yararlanılan ilk 5 takson ise; Platanus orientalis (11), Juglans reyi (10), Carpinus orientalis (9), Quercus infectoria (7) ve Phragmites australis (7) şeklindedir. Bitkilerin en çok dal ve gövde kısımlarından yararlanılmaktadır. Bunları çoktan aza doğru; meyve, yaprak, çiçek, tohum ve mazı takip etmektedir. Bitkilerden; 27 mobilya/ahşap malzemesi (beşik, baston vb.), 17 mutfak eşyası (kaşık, kepçe vb.), 9 adet süs, nazarlık ve tesbih vb., 7 adet hayvan barınağı (arı kovanı, kafes vb.), 6 adet oyun ve oyuncak, 5 adet yapı ve çit malzemesi, 5 adet müzik aleti, 5 adet ip/halat vb., 3 adet sepet/hasır, 3 adet süpürge ve 3 adet boya yapımında yararlanıldığı tespit edilmiştir. Merdane yapımında kullanılan Fraxinus angustifolia subsp. syriaca ve Süpürge yapımında kullanılan Scrophularia canina subsp. bicolor’ın kullanımını ilk defa bu çalışma ile ortaya konmuştur.

References

  • Akan H, Bakır Sade Y (2015) Kahta (Adıyaman) Merkezi ve Narince Köyünün Etnobotanik Açıdan Araştırılması. BEÜ Fen Bilimleri Dergisi 4(2): 219-248.
  • Akan H, Balos MM, Aslan, M (2013) Şanlıurfa (Güneydoğu Anadolu Bölgesi)’da el yapımı müzik aletleri üzerine bir etnobotanik araştırma. Biyolojik Çeşitlilik ve Koruma, 6(1): 93-100.
  • Aslan M, Akan, H, Balos M (2019) Şanlıurfa'da bazı odunsu bitkilerin etnobotaniği üzerine bir araştırma. Ot Sistematik Botanik Dergisi 18(1): 117-136.
  • Davis P (1965-1985) Flora of Turkey and East Aegean Islands, Vol. 1-9, Edinburgh University Press, Edinburgh.
  • Davis P, Mill RR, Tan K (1988) Flora of Turkey and East Aegean Islands (Supplements I), Vol. 10, Edinburgh University Press, Edinburgh.
  • Eğilmez Ç, Tel AZ (2016) Gölbaşı Gölleri Havzası’nın (Adıyaman) Vejetasyonu. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi (BIBAD). Nobel Bilimsel Dergileri 9(2): 33-50.
  • Ekim T, Akan H, Çetin E. and Polat T (2005) The flora of Kuyulu Erosion District (Adıyaman / Turkey), Asian Journal of Botany 4 (2): 171-183.
  • Ekinci M (2011) Adıyaman İl Çevre Durum Raporu, Adıyaman Valiliği İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü, Adıyaman.
  • Ertug F, Tümen G, Çelik A (2003) Buldan (Denizli) Etnobotanik Alan Araştırma Raporu 2002 yılı çalışması, Türkiye Bilimler Akademisi. TÜBA-TÜKSEK Türkiye Kültür Envanteri Pilot Bölge Çalışmaları 76-87.
  • Gelse A (2012) Adıyaman ve Çevresinin Etnobotanik Özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Adıyaman, 213s.
  • Güldaş N (2009) Adıyaman İlinde Etnobotanik Değeri Olan Bazı Bitkilerin Kullanım Alanlarının Tespiti. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Adıyaman, 53 s.
  • Güner A, Özhatay N, Ekim T, Başer KHC (2001) Flora of Turkey and East Aegean Islands (Supplements II), Vol. 11, Edinburgh University Press, Edinburgh.
  • Kahveci E, Malkoçoğlu S. Yeşilkaya M, Kahveci SNİ (2017) Tokat İl Merkezi ve İlçelerinde Yetişen Bazı Odunsu Bitkilerin Etnobotanik Özellikleri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 6(2): 62-75.
  • Karahan F, Altay V, Mustafa, K (2015) Antakya’nın El Sanatlarında Kullanılan Odunsu Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. International Journal of Scientific and Technological Research 1: 1-18.
  • Kocabaş YZ, Çömlekcioğlu N, İlçim A (2016) Bazı Odunsu Bitki Türlerinin Kahramanmaraş İl Merkezi Ölçeğinde Etnobotanik Yönleri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi 12: 60-69.
  • Oğuz MÖ, Köksal G (2006) 2005 Yılında Türkiye’de Geleneksel Tarım Aletleri, Gazi Üniversitesi Türk Halk Bilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi (THMBER).
  • Oymak E (2018) Bozova (Şanlıurfa) halkının kullandığı doğal bitkilerin etnobotanik özellikleri. Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Doktora Tezi, Şanlıurfa, s.119
  • Polat R, Satıl F (2010) Havran ve Burhaniye’de (Balıkesir) Etnobotanik Araştırmaları. TUBA Kültür Envanter Dergisi (TÜBA-KED) 8: 65-100.
  • Polat R, Çakılcıoğlu U, Ertuğ F, Satıl F (2012) An evalution of ethnobotanical studies in Eastern Anatolia. Biological Diversity and Conservation (BIODICON) 5(2): 23-40.
  • Polat R, Satıl F, Selvi S (2013) Havran ve Burhaniye (Balıkesir) Yörelerinde El Sanatlarında Yararlanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Araştırmalar. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 29(1): 95-100.
  • Satıl F, Tümen G, Dirmenci T, Çelik A, Arı Y, Malyer H (2007) Kazdagı Milli Parkı ve Çevresinde (Balıkesir) Etnobotanik Envanter Çalışması 2004-2006. TUBA Kültür Envanter Dergisi 5: 171-203.
  • Tel AZ, Şahin MS (2016) Ali Dağı ve Ziyaret Tepesi (Adıyaman/Türkiye) Vejetasyon Tiplerinin Floristik Kompozisyonu Üzerine Bir Araştırma. The Journal of ADYUTAYAM 4(1): 1-19.
  • Tel AZ, Şimşek A (2017) Ulubaba Dağı’nın (Adıyaman) Vejetasyon Yapısının Endemik ve Nadir Taksonları ve Bunların IUCN Kategorilerine Göre Değerlendirilmesi. Commagene Journal of Biology 1(1): 51-56.
  • Tel AZ, Tak MA (2018) Research on the Flora of Karagöl (Sülüklü Lake) Basin (Gerger/Adiyaman). The Journal of ADYUTAYAM 6(1): 40-53.
  • Tubives (2021) http://www.tubives.com/ Accessed July 2021

Details

Primary Language Turkish
Subjects Biology
Journal Section Research Article
Authors

Ahmet Zafer TEL
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-1204-3839
Türkiye


Merve Kevser FURKAN This is me
ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-3868-6808
Türkiye


Fatih SATIL (Primary Author)
Balıkesir Üniversitesi
0000-0002-4938-1161
Türkiye

Supporting Institution Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi
Project Number FEFYL/2014-0007
Thanks Bu çalışmanın bir kısmı Merve Kevser FURKAN'ın yüksek lisans tez çalışmasından üretilmiştir. Araştırmaya maddi destek sağlayan Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon birimine (Proje No: FEFYL/2014-0007) teşekkür ederiz.
Publication Date November 19, 2021
Published in Issue Year 2021, Volume 22, Issue 2

Cite

Bibtex @research article { artvinofd934576, journal = {Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi}, issn = {2146-1880}, eissn = {2146-698X}, address = {}, publisher = {Artvin Çoruh University}, year = {2021}, volume = {22}, pages = {229 - 238}, doi = {10.17474/artvinofd.934576}, title = {Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma}, key = {cite}, author = {Tel, Ahmet Zafer and Furkan, Merve Kevser and Satıl, Fatih} }
APA Tel, A. Z. , Furkan, M. K. & Satıl, F. (2021). Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma . Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi , 22 (2) , 229-238 . DOI: 10.17474/artvinofd.934576
MLA Tel, A. Z. , Furkan, M. K. , Satıl, F. "Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma" . Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 22 (2021 ): 229-238 <http://ofd.artvin.edu.tr/en/pub/issue/65850/934576>
Chicago Tel, A. Z. , Furkan, M. K. , Satıl, F. "Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma". Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 22 (2021 ): 229-238
RIS TY - JOUR T1 - Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma AU - Ahmet Zafer Tel , Merve Kevser Furkan , Fatih Satıl Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.17474/artvinofd.934576 DO - 10.17474/artvinofd.934576 T2 - Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 229 EP - 238 VL - 22 IS - 2 SN - 2146-1880-2146-698X M3 - doi: 10.17474/artvinofd.934576 UR - https://doi.org/10.17474/artvinofd.934576 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Artvin Coruh University Journal of Forestry Faculty Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma %A Ahmet Zafer Tel , Merve Kevser Furkan , Fatih Satıl %T Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma %D 2021 %J Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi %P 2146-1880-2146-698X %V 22 %N 2 %R doi: 10.17474/artvinofd.934576 %U 10.17474/artvinofd.934576
ISNAD Tel, Ahmet Zafer , Furkan, Merve Kevser , Satıl, Fatih . "Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma". Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 22 / 2 (November 2021): 229-238 . https://doi.org/10.17474/artvinofd.934576
AMA Tel A. Z. , Furkan M. K. , Satıl F. Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma. ACUJFF. 2021; 22(2): 229-238.
Vancouver Tel A. Z. , Furkan M. K. , Satıl F. Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi. 2021; 22(2): 229-238.
IEEE A. Z. Tel , M. K. Furkan and F. Satıl , "Adıyaman ilinde el sanatlarında yararlanılan bitkiler üzerine etnobotanik bir araştırma", Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 2, pp. 229-238, Nov. 2021, doi:10.17474/artvinofd.934576
Creative Commons License
Artvin Coruh University Journal of Forestry Faculty is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.